IKKINCHI MASHRUTIYAT JARAYONIDA JÖN TURKLAR HARAKATI VA RESPUBLIKA G‘OYALARINING SHAKLLANISHI - Orunbayev, Aslı (Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари / Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук / Actual Problems of Humanities and Social Sciences., 2025)
Fransuz inqilobidan meros boʻlib qolgan erkinlik, tenglik va konstitutsiyachilik gʻoyalari gʻarbga xos boʻlmagan jamiyatlarga ham taʼsir koʻrsatgan va bu jamiyatlarda millatchilik harakatlarining jadallashishiga sabab boʻlgan. Usmonli imperiyasida esa ushbu gʻoyalar tarqalishi va muhokamasi, ayniqsa Ikkinchi Mashrutiyat davrida, yaʼni imperiyaning parokandalik xavfi kuchaygan bir davrda koʻzga tashlanadi. Bu davr Usmonlini saqlab qolish uchun yechimlar izlanuvchi bosqich boʻlib xizmat qilgan. “Bu davlat qanday qutqariladi?” degan savolga javob izlovchi faol kuchlarning asosiy qismini Ikkinchi Abdulhamid siyosatiga qarshi chiqqan Jön turklar tashkil etgan. Parlamentar tizim, tenglik, erkinlik va ozodlikni talab qilgan bu harakat vakillari sultonga nisbatan keskin muxolif pozitsiyani egallab, yakunda parlament tizimining qayta tiklanishiga erishganlar. Mazkur maqolada Usmonli davlatining soʻnggi davrida paydo boʻlgan Jön turklar harakatining kelib chiqishi va maqsadlari oʻrganilgan, shuningdek, ushbu harakatning eng muhim siyosiy natijasi boʻlgan Ikkinchi Mashrutiyatning eʼlon qilinishi va bu qaror ortidan yuzaga kelgan siyosiy hamda ijtimoiy jarayonlar ham tahlil qilingan.