OPTIMIZM-PESSIMIZMNING IJTIMOIY VA GNOSEOLOGIK ASOSLARI - Abilov, Oʻrol (Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари / Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук / Actual Problems of Humanities and Social Sciences., 2025)
Ushbu maqolada optimizm va pessimizmning falsafiy, gnoseologik va ijtimoiy asoslari tahlil qilinadi. Optimistik va pessimistik dunyoqarashlar insonning tashqi olamga boʻlgan munosabatini belgilovchi fundamental kategoriyalar sifatida koʻrib chiqiladi. Falsafiy nuqtai nazardan, Gotfrid Vilgelm Leybnisning “barcha mumkin boʻlgan dunyolarning eng yaxshisi“ haqidagi optimistik qarashlari Artur Shopengauerning dunyoni doimiy azob va “iroda“ asosiga qurilgan deb taʼriflovchi pessimistik falsafasiga qarshi qoʻyiladi. Psixologik jihatdan, maqolada Charlz Karver va Maykl Shayerning dispozitsion optimizm konsepsiyasi hamda Martin Seligmanning izohlovchi uslub (optimist salbiy hodisalarni tashqi, beqaror sabablarga bogʻlaydi, pessimist esa ichki, barqaror sabablarga) nazariyasi tahlil qilinadi. Ushbu tadqiqotda dialektik-materialistik yondashuv asosida Oʻzbekiston sharoitida milliy ong, madaniyat, hayot tarzi va urbanizatsiya jarayoni kabi ijtimoiy omillarning ijtimoiy va individual optimizmni shakllantirishdagi oʻrni koʻrsatib beriladi.