SHARTNOMALARNI AMALGA OSHIRISH USTIDAN SAMARALI PARLAMENT NAZORATI: OʻZBEKISTONDA XALQARO TIJORAT SHARTNOMALARIDA TARAFLARNING ERK MUXTORIYATINI KUCHAYTIRISH - Abdugaffarov, Davronbek (Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари / Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук / Actual Problems of Humanities and Social Sciences., 2026)
Ushbu maqolada parlament nazorati samaradorligi bilan Oʻzbekistonda xalqaro tijorat shartnomalarida taraflarning erk muxtoriyatini tartibga soluvchi xalqaro shartnomalarning amalda qoʻllanilishi oʻrtasidagi muhim bogʻliqlik oʻrganiladi. Garchi Oʻzbekistonda xalqaro huquq ustuvorligini taʼminlovchi mustahkam de-yure baza, xususan, Konstitutsiya va 2021-yilgi “Xalqaro tijorat arbitraji toʻgʻrisida”gi Qonun orqali yaratilgan boʻlsa-da, uning milliy sudlarda amalda qoʻllanilishini chuqur tahlil qilish zarur. Ushbu maqolada Oliy Majlis ratifikatsiya qilingan shartnomalarning, masalan, Kishinyov konvensiyasining (2002) sud va ijro hokimiyati tomonidan bajarilishini nazorat qilishda hal qiluvchi, ammo yetarlicha foydalanilmayotgan nazorat rolini oʻynashi lozimligi taʼkidlanadi. Tadqiqotda mavjud nazorat mexanizmlari tahlil qilinib, ratifikatsiya qilingan shartnomalar taraflarning erk muxtoriyatini samarali kuchaytirishini taʼminlash va shu orqali mamlakatning investitsiya muhiti va huquq ustuvorligini yaxshilash boʻyicha amaliy tavsiyalar, jumladan, ixtisoslashtirilgan qoʻmita tekshiruvlari va sud hokimiyatining majburiy hisobot berish tizimini joriy etish taklif etiladi.