Б.Х.КАРМИШЕВА АСАРЛАРИДА “ИЛК ҚАБИЛАЛАР”ГА ОИД ЭТНОНИМЛАР МАСАЛАСИ - Тағбаев, Амирбек (Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари / Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук / Actual Problems of Humanities and Social Sciences., 2023)
Маълумки, совет даври ўзбек халқининг шаклланишида иштирок этган турли уруғ ва қабилаларнинг ҳудудий жойлашуви, лингвистикаси, антропологияси, этнографияси, манбашунослигини чуқур ўрганиш даври бўлди. Ушбу тадқиқотлар ичида Б.Х. Кармишеванинг изланишлари алоҳида ўрин эгаллайди. Этнограф олима Ўрта Осиё этнографияси бўйича тадқиқот олиб борар экан, кўплаб этноним, яъни уруғ номи билан боғлиқ жой номларига, ҳамда антропоним, яъни киши исмлари билан боғлиқ номларни учратади. Ҳар бир номни чуқур ўрганиб, турли манбалар асосида таҳлилга тортади. Ушбу мақолада Б.Х.Кармишеванинг этнонимлар масаласида олиб борган тадқиқотлари натижалари, уларинг ўзига хос томонлари, бошқа тадқиқотлар билан фарқли ва ўхшаш томонлари очиб беришга ҳаракат қилинган. Айниқса, этнограф томонидан “ўзбек” этнонимига берилган таъриф, унинг асослари таҳлил қилинган бўлиб, унинг натижалари бугунги кунда Ўзбекистон этнографиясидаги долзарб масалалардан бири, яъни “ўзбек” номини келиб чиқиши муаммосини ечимини топишга ёрдам беради. Бундан ташқари, мақолада Б.Х. Кармишеванинг чиғатой, хожа ва қаршилик, турк, калтатой, мусабозор, барлос, махатзамани-калтатой, мурза-калтатой, махаттари-калтатой, тиялик-калтатой, хайван-калтатой, варам-калтатой, ромити, регори, варзоби, халач, тагчи, миришкор, мўғул ва бошқа этноним, этнотопоним ва антропонимлар бўйича билдирган фикрлари қиёсий таҳлил қилиниб, бошқа тадқиқотлар билан ўҳшаш ва фарқли жиҳатлари ёритилган. Мақолада этнограф олиманинг қарлуқлар ва бошқа туркий уруғларнинг шаклланиши, географик жойлашуви, моддий маданияти, урф-одатлари тўғрисидаги фикрлари, ушбу этнонимлар ҳақидаги тадқиқотлари тадрижий равишда ортиб, ривожланиб борганлиги адабиётлар таҳлили асосида очиб берилган.