THEORETICAL AND COMPARATIVE LEGAL ANALYSIS OF THE CONCEPT OF JUVENILE DELINQUENCY
DOI:
https://doi.org/10.47390/SPR1342V5SI11Y2025N53Keywords:
juvenile delinquency, youth crime, crime prevention, causes of crime, comparative legal analysis, Beijing Rules, childrenʼs rights, individualization of punishment, rehabilitation, social factors, criminal psychology, law enforcement agencies.Abstract
This scientific article analyzes the essence of the concept of juvenile delinquency, factors influencing its formation, and approaches in legislation and law enforcement practices of various countries from theoretical and comparative legal perspectives. It examines how different legal systems address issues of identifying, preventing, and individualizing punishment for youth crime. Additionally, it reveals the specific aspects of punishment and educational measures for minors based on the criminal legislation of the Republic of Uzbekistan, international standards — the UN Convention on the Rights of the Child, and the principles established in the Beijing Rules.
The article explores the effectiveness of preventive measures to reduce juvenile delinquency, cooperation between social institutions, psychological and social roots of offenses, and the possibilities of adapting advanced foreign experience to the national system. The research results aim to develop scientific and practical conclusions for improving policies related to juvenile delinquency and further enhancing the effectiveness of law enforcement agencies.
References
1. Азизов Д.А.Вояга етмаганлар ўртасида жиноятчиликни олдини олиш ва профилактикаси. Мақола. https://global-science-review.com/ojs/index.php/gsr/article/view/2161/2008.
2. 2023 йил 28 июль куни Фарғона шаҳрида Ички ишлар вазирлигининг кенгайтирилган ҳайъат йиғилишида Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев ўз маърузаси. https://president.uz/uz сайти (28.07.2023 йил).
3. Азизов Д.А.Вояга етмаганлар ўртасида жиноятчиликни олдини олиш ва профилактикаси. Мақола. https://global-science-review.com/ojs/index.php/gsr/article/view/2161/2008.
4. Эргашев Ж. Ижтимоий-психологик таҳлил: вояга етмаганлар қандай қилиб ҳуқуқбузарга айланади? Мақола. https://uz.hook.report/2022/07/mama-ama-criminal.
5. Ўзбек тилининг изоҳли луғати / 80 000 дан ортиқ сўз ва сўз бирикмаси / www.ziyouz.com / кутубхонаси. Б 469.
6. Юридик энциклопедия / Юридик фанлар доктори, профессор У.Таджихановнинг умумий таҳририда. — Т.:
7. «Шарқ», 2001. — 656 б. Б. 62.
8. Мустофақулов Б., Улуғбеков В. Профилактика инспекторининг вояга етмаган ёки меҳнатга лаёқатсиз шахсларни моддий таъминлашдан бўйин товлаш жиноятларининг профилактикасини такомиллаштириш //Журнал академических исследований нового Узбекистана. – 2025. – Т. 2. – №. 2. – С. 81-85.
9. Исаев Ш., Вояга етмаганларнинг жавобгарлиги тушунчаси ва унинг аҳамияти. Academic research in modern sciencе International scientific-online conference https://doi.org/10.5281/ zenodo.15349825
10. Ўзбекистон Республикасининг 2010 йил 29 сентябрдаги “Вояга етмаганлар ўртасида назоратсизлик ва ҳуқуқбузарликларнинг профилактикаси тўғрисида”ги Қонуни. https://lex.uz/ru/docs/1297315.
11. Ўзбекистон Республикасининг 2008 йил 7 январдаги “Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида”ги Қонуни. https://lex.uz/ru/docs/1297315.
12. Каримов И.А., Жиноят ҳуқуқи. Умумий қисм. – Т.: Ўзбекистон, 2004. – 132–135-бетлар.
13. Ўзбекистон Республикасининг 2010 йил 29 сентябрдаги “Вояга етмаганлар ўртасида назоратсизлик ва ҳуқуқбузарликларнинг профилактикаси тўғрисида”ги Қонуни. https://lex.uz/docs/1685726?ONDATE= 14.08.2024
14. Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодекси. https://www.lex.uz/acts/111453.
15. Gribanov E. V. Prestupnost’ nesovershennoletnih v kontekste kul’tural’noj kriminologii: monografiya / E. V. Gribanov; pod nauch. red. A. V. Simonen-ko. – Krasnodar, 2017.
16. Қодиров, М.Х. Жиноят ҳуқуқи (махсус қисм).Дарслик. – Т.: 2018. – 57–63-бетлар.
17. Гальперин И.М. Преступность несовершеннолетних: причины и предупреждение. – Москва: Юрид. лит., 1985. – Б. 27–29.
18. Долгова А.И. Криминология. Учебник. – Москва, 2010. – Б. 457–460.
19. Аванесов Г.А. Криминология. – Москва: Норма, 2009. – Б. 312–315.
20. Батыщева Е.В., Преступность несовершеннолетних: состояние, причины, профилактика.// Вестник Уральского юридического института МВД России. file:///C:/Users/user/Downloads/prestupnost-nesovershennoletnih-sostoyanie-prichiny-profilaktika.pdf.
21. СамиулинаЯ.В. Личность несовершеннолетней преступницы и воздействие на нее: Автореф. ... дис. канд. юрид. наук. - Тамбов., 2009. Ст.12-24.
22. Кузнецова Н.Ф. Курс советской криминологии. Особенная часть. – Москва, 1988. – Б. 115–118.
23. Грибанов Е. В. Преступность несовершеннолетних в контексте культуральной криминологии: монография / под науч. ред. А. В. Симоненко. Краснодар, 2017.
24. Мирсалихова Г.А., Ривожланган хорижий давлатларда вояга етмаганлар томонидан содир этиладиган жиноятчиликка қарши курашишнинг тартибга солиниши. Innovative developments and research in education international scientific-online conferenc. https://interonconf.org/index.php/idre/article/view/2930/2618
25. Рамазонова Н.А. Вояга етмаганлар томонидан содир этилган жиноятларни тергов қилиш услубиёти: юридик фанлар доктори диссертацияси автореферати. - Т., 2020. 23 б. Б. 17.
26. Гадомуродов Б.О., Вояга етмаганлар ўртасида содир этилаётган жиноятлар тушунчаси ва ўзига хос хусусиятлари. Ўзбекистонда хотин-қизларнинг ҳуқуқларини таъминлаш ва оилавий зўравонликни олдини олишнинг долзарб масалалари. Республика илмий-амалий конференция материаллари. file:///C: /Users/ user/Downloads/%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F-36679-ru.pdf.; Узакбаев, К. Г. (2022). Вояга етмаганлар ўртасида содир этилаётган ҳуқуқбузарликларнинг илмий-назарий таҳлили: Хориж тажрибаси. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS), 2(5), 346-355; Jurayev, S. S. O. G. L. (2022). abu Ali Ibn Sinoning inson va uning ma’naviy kamolot masalasiga munosabati. Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 2(Special Issue 23), 902-908.
27. Исмоилов И.А. Криминология. Дарслик.– Т.: ТДЮИ, 2005. – Б. 232–236.
28. Мирзаев Ш.М. Криминология асослари. Дарслик. – Т.: Ўзбекистон, 2007. – Б. 188–191.





